Laboratorija za volumen i protok

Laboratorija za volumen i protok

23.1.2019

Laboratorija za volumen i protok

Laboratorija za volumen i protok djeluje kao sastavni dio IMBIH-a, a njena osnovna nadležnost je realizacija, održavanje i čuvanje nacionalnih etalona za volumen i protok i osiguravanje sljedivosti u oblasti mjerenja volumena i protoka. 

1. LABORATORIJA ZA VOLUMEN


Mjerenje volumena, kao jedne od izvedenih fizikalnih veličina SI sistema mjernih jedinica, ima veoma važnu ulogu ne samo u nauci nego i u svakodnevnom životu, odnosno zakonskom mjeriteljstvu i sistemu naplaćivanja po osnovu obračuna utrošenog. U zadnje vrijeme sve veći značaj nalazi i u oblasti zdravstva i zdravstvene zaštite.

Zakonska jedinica za mjerenje volumena je kubni metar [m³] a u upotrebi je i litar (1 m³ = 1000 dm³ = 1000 L). Volumen mjernih posuda se određuje na osnovu poznate mase i gustine tečnosti kojom se kalibriše (gravimetrijska metoda) ili pražnjenjem/punjenjem poznatog volumena u mjerne posude koje treba da se kalibrišu (volumetrijska metoda).

Volumen staklenih laboratorijskih posuda, kao što su volumetrijske tikvice, cilindri, mikropipete, pipete i birete se određuje gravimetrijskom metodom.

Tečnost kojom se provodi kalibracija posuda manjih od 100 L je destilovana voda. Za veće posude se koristi voda iz vodovodne mreže.

2. LABORATORIJA ZA MALE PROTOKE GASA


Laboratorija za male protoke gasa nudi usluge kalibracije mjerila masenog i zapreminskog protoka ne-korozivnih gasova u opsegu od 1 do 100 000 sccm (standardni cm3/min). Mjerila koja se kalibrišu su masena mjerila (MFM) ili kontrolori protoka (MFC), te volumetrijska mjerila kao što su rotametri, volumetrijske pumpe, kalibratori i slično. Kalibracija se provodi azotom (N2) a rezultati mjerenja se konvertuju za konkretne uslove eksploatacije i procesni gas za koje se mjerilo koristi.

Princip kalibracije je "master metar" metoda, odnosno Molbox/Molbloc sistem gdje se kao referentna mjerila protoka koriste tzv. laminarni elementi (LFM - Laminar Flow Element) koji su upravljani i kontrolisani Molbox terminalom. Proces kalibracije je u potpunosti automatizovan za što se koristi COMPASS® software.

3. USLUGE KALIBRACIJA LABORATORIJE ZA VOLUMEN I PROTOK

Laboratorija za volumen i protok IMBIH pruža usluge kalibracije etalonskih mjernih posuda i mjerila malog protoka gasa i to:

VOLUMEN TEČNOSTI

 

1.

Mikropipete                                                (gravimetrijska metoda)

10 µL – 10 mL

2.

Stakleno laboratorijsko posuđe i oprema (gravimetrijska metoda)

10 mL – 5000 mL

3.

Etalonske mjerne posude, prelivne pipete (gravimetrijska i volumetrijska metoda)

1 L – 50 L

MALI PROTOCI GASA

 

1.

Mjerila i kontroleri masenog protoka gasa

1 sccm – 100 sLm

2.

Volumetrijska mjerila protoka gasa

10 cm3/min – 50 L/min

Sve ponuđene usluge kalibracije su sljedive prema nacionalnim etalonima.

Međulaboratorijska poređenja

·         EUROMET Regional Key Comparison: EUROMET.M-FF-K4b - Volume Intercomparison at 20 L

Istraživački projekti i međunarodna saradnja

·         EURAMET - EMRP Istraživački projekat: Sensor Development and Calibration Method for Inline Detection of Viscosity and Solids Content of Non Newtonian Fluids (ENG59 – NNL).

·         Razvojni projekat Češka Republika – Bosna i Hercegovina: Extension of the Capacities of the Institute of Metrology of Bosnia and Herzegovina

·         Razvojni projekat Njemačka – Bosna i Hercegovina:  Strengthening Metrology and Quality Infrastructure in Bosnia and Herzegovina

Kontakt:

INSTITUT ZA MJERITELJSTVO BIH 

LABORATORIJA ZA VOLUMEN I PROTOK 

Kontakt osoba: Ernad Borovac 

tel: ++387(0)33/568-922 

fax: ++387(0)33/568-909

e-mail: info@met.gov.ba