Laboratorija za plemenite metale

Laboratorija za hemiju

12.4.2017

Opći podaci

Laboratorija za hemiju djeluje kao organizaciona jedinica Instituta za mjeriteljstvo Bosne i Hercegovine. Njena osnovna nadležnost je realizacija, održavanje i diseminacija referentnih vrijednosti za sadržaj analita od interesa, čime se omogućava sljedivost mjerenja u Bosni i Hercegovini. U tom kontekstu djeluje u kao:

-          Ispitna laboratorija za oblasti ispitivanja od interesa za mjeriteljski sistem u BIH i

-          PT organizator u oblasti legura od plemenitih metala, sa razvojnom tendencijom dokazivanja kompetencije za proizvodnju referentnih metala.

Laboratorija raspolaže sa pet zaposlenika visoke stručne spreme koji su svoje kompetencije dokazali kroz obuke u evropskim mjeriteljskim institutima: VSL-u (nacionalni mjeriteljski institut Holandije), PTB-u (nacionalni mjeriteljski institut Njemačke), TUBITAK UME (nacionalni mjeriteljski institut Turske), NIST (nacionalni mjeriteljski institut SAD), SMU (nacionalni mjeriteljski institut Slovačke), ČMI (nacionalni mjeriteljski institut Češke)  gdje su ostvarene stručne posjete odnosno rad na istraživačkim projektima iz oblasti energije, okoliša, proizvodnje CRM, te drugim projektima posvećenim razvoju kapaciteta Instituta. Prijenos stečenog znanja ostvaren je kroz organizirane obuke na internom i eksternom nivou. 

Visoki zahtjevi kod dokazivanja ispitnih i kalibracionih sposobnosti na međunarodnom nivou ispunjeni su tokom 2015. godine, što je rezultiralo upisom CMC (Calibration and Measurement Capabilities) u bazu BIPM-a za oblast sadržaja zlata u žutim zlatnim legurama.

Usluge koje pruža Laboratorija za hemiju

Laboratorija pruža usluge ispitivanja: sadržaja plemenitih metala u legurama za nakit, sadržaja konstituenata naftnih goriva i prirodnog gasa, mjerenja fizičko-hemijskih parametara naftnih goriva te usluge organizacije međulaboratorijskih ispitivanja čime se dokazuju ispitne kompetencije učesnika. Opseg usluga se može pratiti iz dokumentovanog plana kvaliteta: Specifikacija usluga Laboratorije za hemiju.

Ispitne metode koje se koriste u oblasti zakonske kontrole kvaliteta su akreditirane prema zahtjevima standarda ISO/IEC 17025 od strane Instituta za akreditiranje BiH (BATA). Laboratorija je na ovaj način dokazala kompetencije u pravcu podizanja povjerenja kupaca ispitnih usluga laboratorije. 

Cerifikat akreditacije je dostupan na linku: http://www.bata.gov.ba/Akreditirana_tijela/Certifikati/LI/Certifikat-LI-82-01.pdf, a u bazi Instituta za akreditaciju BiH se mogu naći podaci o opsegu akreditiranih metoda.

PT shema iz oblasti ispitivanja plemenitih metala je akreditovana od strane njemačkog akreditacionog tijela (DakkS) prema zahtjevima standarda ISO/IEC 17043. Cerifikat akreditacije je dostupan na linku: http://www.dakks.de/as/ast/d/D-EP-20480-01-00e.pdf.

Svrha organiziranja PT sheme iz navedene oblasti je pružanje mogućnosti kontrolnim laboratorijama da uspješnim učešćem potvrđuju svoje ispitne sposobnosti. PT šema se rutinski se provodi na godišnjem nivou u skladu sa obrascem PT Program, a sve zainteresovane laboratorije se mogu prijaviti za učešće putem obrasca Ankentni list/Registracija PT učesnika.


Istraživanje i razvoj koje provodi laboratorija

Laboratorija je konstantno angažovana na proširenju svoje kompetencije uz nabavku nove mjerne opreme i usavršavanjem ekspertize osoblja. Dostignute kompetencije su omogućile da laboratorija aktivno učestvuje u evropskim istraživačkim mjeriteljskim projektima EMRP i EMPIR:

·         ENG54 - Metrology for biogas                               

koji je posvećen karakterizaciji biogasa u kome laboratorija radi na razvoju nove ispitne metode za sadržaj silicija u biogasu;

·         ENVCRM – Matrix reference material for environmental analysis

koji je posvećen pripremi matrix-CRM iz oblasti okoliša (površinska voda i tlo) gdje se laboratorija pojavljuje kao jedan od predlagača projekta i koordinator radnog pakteta za karakterizaciju materijala te radi na uspostavljanju vlastitih metoda za ispitivanje analita neorganskog porijekla.

·         EMPIR JRP-g03 – Metrology for Biomethane koji je posvećen karakterizaciji biometana.

Na ovim projektima učestvuju vodeći evropski nacionalni mjeriteljski instituti, te univerzitetske labratorije i druge interesne strane. Naučne aktivnosti koje se provode u Laboratoriji za hemiju objavljuju se u formi radova u naučnim i stručnim časopisima, te prezentiraju na stručnim konferencijama.

Saradnja u okviru međunarodnih i nacionalnih institucija

Laboratorija je predstavnik Bosne i Hercegovine u Međunarodnoj asocijaciji IAAO – International Association of Assay Offices u čijim PT shemama redovno uspješno učestvuje.

Osoblje laboratorije učestvuje aktivno u radu međunarodnog tehničkog komiteta za hemiju (TCMC) pri EURAMET asocijaciji gdje se pojavljuje kao predlagač projekata - komparacija  kojima se potvrđuju i proširuju upisi CMC linija u BIPM bazu iz oblasti hemije.

Osoblje laboratorije također je aktivno u tehničkim komitetima Instituta za standardizaciju BiH (BAS) iz različitih oblasti: BAS TC7 – Okoliš; BAS TC31 – Gas i gasna tehnika, BAS TC11 – Nafta i naftni proizvodi, BAS TC38 – Mjeriteljstvo i mjerenja i BAS TC49 – Hemijski inžinjering, laboratorije i kozmetika.

Osoblje laboratorije je aktivno u radu u tehničkim komitetima BATA, te prijavljeno u ulozi tehničkih ocjenitelja i ocjenitelja sistema upravljanja.